زودپز و آرام پز

اگر می‌خواهید در کمترین زمان ممکن یک غذای خوش‌طعم و جاافتاده بپزید و مدت زمانی که در آشپزخانه صرف پخت و پز می‌کنید را کاهش دهید، بهترین کار استفاده از دیگ زودپز است. در چند سال گذشته، زودپز به یکی از لوازم اصلی آشپزخانه برای بسیاری افراد تبدیل شده است و افراد پرمشغله از آن برای تهیه سریع و بدون دردسر غذا استفاده می‌کنند. برخی از مردم این دستگاه را به دلیل توانایی در پختن تقریباً همه چیز ترجیح می‌دهند. هیچ چیز به اندازه زودپز برای تهیه سریع و بدون سروصدای غذا مناسب نیست.

زودپزها در چند سال اخیر تغییرات زیادی کرده‌اند. امروزه انواع متنوعی از این وسیله پرمصرف در بازار موجود است. تنوع مدل‌ها و قابلیت‌های زودپز می‌تواند شما را به راحتی گیج و سردرگم کند. در این مقاله تمام اطلاعاتی که برای تهیه یک زودپز مناسب نیاز دارید، شامل انواع زودپز و نکاتی که باید هنگام خرید زودپز در نظر بگیرید را در اختیار شما قرار می‌دهیم. 

زودپز چیست و چه مزایای دارد؟

زودپز ظرفی است که از تجمع بخار برای پخت سریع غذا استفاده می‌کند. در واقع، زودپزها بر اساس یک اصل ساده کار می‌کنند: فشار بخار. 

با گرم کردن مقدار کمی ‌مایع در ظرف در بسته، بخار زیادی ایجاد می‌شود و درب زودپز نمی‌گذارد این بخار از ظرف خارج شود. تجمع بخار باعث افزایش دما و فشار در ظرف می‌شود و در نهایت به پخت سریع‌تر غذا کمک می‌کند.

استفاده از زودپز مزایای زیادی دارد که برخی از آن‌ها عبارتند از:

• افزایش سرعت پخت غذا- زودپز زمان پخت را به 3/1 (یا بیشتر) کاهش می‌دهد. غذایی که معمولاً 2-3 ساعت طول می‌کشد تا پخته شود، در 20-40 دقیقه آماده می‌شود. نخود خیس شده فقط به 13 دقیقه زمان نیاز دارد تا آماده مصرف شود.
• سلامت بیشتر غذا- زودپز 50٪ مواد مغذی بیشتری را حفظ می‌کند. مطالعات تحقیقاتی نشان داده است که پخت و پز تحت فشار نسبت به بخارپز کردن بدون فشار و حتی مایکروویو، ویتامین‌ها و مواد معدنی بیشتری را حفظ می‌کند.
• مصرف کمتر انرژی– زودپز 70 درصد از گاز، برق و آب کمتری استفاده می‌کند. زودپزها در استفاده از انرژی کارآمدتر هستند. کارایی آن‌ها در صرفه‌جویی در مصرف انرژی با لامپ‌های کم مصرف قابل مقایسه است. بنابراین اگر لامپ‌های خانه‌تان را برای صرفه‌جویی در مصرف انرژی عوض کرده‌اید، وقت آن است که ظروف خود را هم عوض کنید!
• استفاده آسان –پخت و پز تحت فشار درست مانند پخت و پز معمولی است، با این تفاوت که همیشه به مقدار کمی آب نیاز است و همچنین زمان کمتری طول می‌کشد تا غذا آماده شود. زمانی که نحوه کار با زودپز خود را یاد گرفتید، احتیاج به نظارت بسیار کمی است یا در مورد زودپز برقی احتیاج به هیچ نظارتی ندارید.
• پخت تمیز و بدون آشفتگی- پخت و پز در دیگ زودپز به این معنی است که نیازی به تمیز کردن مواد ریخته شده روی اجاق گاز یا فر نیست. به علاوه، اکثر پایه‌های زودپز قابل شستشو در ماشین ظرفشویی هستند. 
• ایمن-. زودپزهای امروزی دارای ویژگی‌ها و مکانیسم‌های ایمنی متعدد هستند که هیچ خطری را متوجه شما نمی‌کنند. 

انواع زودپز

دو نوع زودپز وجود دارد: زودپز برقی و زودپز غیربرقی که باید آن را روی اجاق گاز قرار دهید. 

زودپز برقی

زودپزهای برقی دارای امکانات پیشرفته‌ای هستند و از برق به عنوان منبع انرژی استفاده می‌کنند. در سال‌های اخیر زودپزهای برقی با ارائه فناوری درجه یک و قابلیت‌های متنوع، بسیار محبوب شده‌اند. این نوع زودپزها از یک شیر فنری برای کنترل فشار استفاده می‌کنند. همچنین دارای ریزتراشه‌هایی هستند که از قبل برای تنظیمات مختلف برنامه‌ریزی شده‌اند و مراحل پخت غذا را بسیار آسان می‌کنند. 

زودپز‌های برقی دارای ویژگی‌های قابل برنامه‌ریزی برای زمان‌های پخت و تنظیمات مختلف برای عملکردهای متفاوت پخت و پز (مانند قهوه‌ای کردن، دم کردن، تفت دادن و گرم کردن) هستند. مدل‌های پیشرفته به عنوان ماست ساز، پلوپز و حتی آرام‌پز عمل می‌کنند. یکی از مزیت‌های زودپز برقی این است که فضای اجاق گاز را اشغال نمی‌کند که باعث می‌شود هنگام پخت چند نوع غذا مفید باشند.

برخی مزایای زودپزهای برقی عبارت است از:

• استفاده بسیار آسان و ایمن– استفاده از زودپز برقی مانند این است که شما یک کامپیوتر کوچک برای کمک به تصمیم‌گیری و نظارت بر پخت و پز داشته باشید. به این ترتیب مجبور نخواهید بود زمان زیادی را برای نظارت بر عملکرد آن صرف کنید.
• دمای پخت قابل برنامه ریزی- این قابلیت به شما امکان می‌دهد گوشت را کاملاً بپزید و سبزیجات را در قابلمه در حد تفت دادن حرارت دهید.
• تنظیمات زیاد و کم- تقریباً همه زودپزهای برقی به شما امکان می‌دهند با دو فشار مختلف غذا بپزید که می‌تواند برای مواد غذایی تردتر مانند سبزیجات یا ماهی مفید باشد.
• تایمرهای داخلی- بسیاری از زودپزهای برقی به طور خودکار خاموش می‌شوند و پس از اتمام پخت به حالت "گرم‌کن" می‌روند. این ویژگی امکان می‌دهد حتی اگر شما در محل حضور نداشته نباشید، فشار به طور طبیعی شروع به رها شدن کند.
• قابلیت حمل- شما می‌توانید زودپز برقی را در هر مکانی نزدیک پریز برق قرار دهید. این ویژگی وقتی مهمان زیادی دارید و اجاق گاز کاملاً پر است، می‌تواند مفید باشد. 

با توجه به توضیحات فوق، زودپز برقی بهترین گزینه برای افراد زیر است:

• کسانی که نظارت مداوم بر فرآیند پخت و پز را دوست ندارند- زودپز برقی این کار را به طور خودکار انجام می‌دهد، تنها کاری که باید انجام دهید این است که آن را تنظیم کنید.
• کسانی که آشپزخانه کوچکی دارند– زودپز برقی یک ابزار کامل پخت و پز است که غذا را با فشار می‌پزد و گرم نگه می‌دارد و نیاز شما به بسیاری از دستگاه‌های دیگر را از بین می‌برد. زودپزهای پیشرفته می‌توانند جایگزین وسایل دیگر مانند آرام پز، پلوپز و ماست ساز شوند.
• والدین پرمشغله‌ای که باید برای آماده کردن شام برنامه ریزی کنند- تایمر تأخیر پخت و پز موجود در برخی مدل‌ها که شام را قبل از رسیدن به خانه آماده می‌کند، یک ویژگی عالی برای این دسته افراد است. 
• افراد مسن- نیازی به یادآوری روشن بودن گاز نیست، به علاوه زودپز برقی را می‌توان در هر ارتفاعی قرار داد.

زودپز غیربرقی

زودپز غیربرقی اگرچه ممکن است به اندازه یک زودپز برقی از فناوری بالایی برخوردار نباشد، اما قابل اعتماد و مقرون به صرفه است. این نوع زودپز اندازه‌های مختلفی دارد و شما می‌توانید بسته به نیاز خود هر اندازه‌ای که می‌خواهید تهیه کنید.

یک زودپز غیربرقی معمولاً دو حالت دارد: فشار کم و فشار زیاد. در این نوع زودپزها باید حرارت را درست مانند یک قابلمه معمولی روی اجاق گاز کنترل کنید. شما باید دیگ زودپز خود را تا زمانی که به فشار مناسب برسد روی حداکثر حرارت قرار دهید؛ سپس دمای آن را پایین بیاورید تا آن فشار را حفظ کند. زودپزهای غیربرقی تایمر داخلی ندارند، بنابراین فقط باید خودتان ساعت را تماشا کنید تا بدانید چه زمانی غذای شما آماده شده است.

نگهداری و جاسازی این نوع زودپز آسان‌تر است؛ از آنجا که شکل و اندازه آن مشابه قابلمه‌ها و تابه‌های دیگرتان است، اغلب می‌توانید آن را بین بقیه ظروف‌ نگهداری کنید. همچنین می‌توانید از پایه بدون درب زودپز به عنوان قابلمه معمولی استفاده کنید. بنابراین اگر فضای محدودی دارید، ممکن است گزینه بهتری از زودپز برقی باشد.

برخی مزایای زودپز غیربرقی عبارت است از:

• دوام بالا- بیشتر زودپزهای غیربرقی از استیل ضد زنگ با یک هسته آلومینیومی، چدنی یا مسی در پایه ساخته شده‌اند که باعث می‌شود دوام بالایی داشته باشند. به دنبال زودپزهایی از جنس استیل ضد زنگ باشید. زودپزهای آلومینیومی ‌قیمت کمتری دارند، اما دوام آن‌ها هم کمتر است. در ضمن آلومینیوم می‌تواند به غذاهای اسیدی واکنش نشان دهد. 
• کنترل دقیق‌تر دما- چون شما کسی هستید که دمای بالای اجاق گاز را کنترل می‌کنید، می‌توانید مواد غذایی را کاملاً سرخ کرده یا آن‌ها را تفت دهید و حرارت را در صورت لزوم کم و زیاد کنید تا فشار مناسب حفظ شود.
• قابلیت استفاده به عنوان یک قابلمه استاندارد پخت و پز- بیشتر زودپزهای غیربرقی بلندتر از عرض‌شان هستند که آن‌ها را به قابلمه‌ای عالی برای جوشاندن ماکارونی، پختن سوپ یا آب‌پز کردن سوپ یا آبگوشت تبدیل می‌کند. 
• قطعات جایگزین ارزان‌تر- خرید قطعات جایگزین زودپزهای غیربرقی بسیار ارزان‌تر و همچنین پیدا کردن آن آسان‌تر است.

با توجه به توضیحات فوق، زودپز برقی بهترین گزینه برای افراد زیر است:

• کسانی که به دنبال سرعت و قدرت بیشتر هستند- زیرا گرما و فشار بالاتری نسبت به زودپز برقی ایجاد می‌کند.
• کسانی که دوام را به راحتی ترجیح می‌دهند– زودپز برقی می‌تواند سال‌ها دوام بیاورد، اما زودپز غیربرقی نسل‌ها دوام می‌آورد.
• آشپزهایی که می‌خواهند تکنیک‌های پیشرفته پخت و پز تحت فشار را امتحان کنند - بسیاری از زودپزهای غیربرقی مدرن به فشار بالاتر و تبخیر کمتر نیاز دارند.

راهنمای خرید زودپز

زودپزهایی که در بازار موجود هستند، ممکن است شباهت‌های زیادی با یکدیگر داشته باشند؛ اما چند تفاوت و ویژگی کلیدی وجود دارد که باید به آن‌ها توجه کنید. برای کمک به شما در یافتن بهترین زودپز، در ادامه چند نکته کلیدی که هنگام خرید زودپز باید به خاطر بسپارید را ذکر می‌کنیم.

اندازه و ظرفیت زودپز

اولین نکته‌ای که هنگام خرید زودپز باید به آن توجه کنید، اندازه و ظرفیت زودپز است. برای اکثر وعده‌های غذایی، یک زودپز 6 لیتری کافی است. زودپزهای کوچک‌تری هم وجود دارد که احتمالاً برای مجردها یا زوج‌ها مناسب هستند. اگر برای جمعیت زیادی آشپزی می‌کنید، زودپزهای 12 لیتری به بالا هم وجود دارد.

دیگ زودپز 6 لیتری اندازه‌ای است که اکثر دستورالعمل‌های آشپزی برای آن طراحی شده‌اند و می‌تواند خانواده‌های تا پنج نفر را پوشش دهد. اگر به دنبال پخت غذا برای یک تا دو نفر هستید، زودپز مینی 3 لیتری ممکن است برای شما مناسب باشد. از سوی دیگر، اگر برای خانواده‌های پرجمعیت آشپزی می‌کنید یا می‌خواهید برای چند روز غذا بپزید یا به دنبال پخت تکه‌های بزرگ گوشت هستید، می‌توانید زودپزهای ۸ یا ۱۰ لیتری را در نظر بگیرید.

PSI زودپز

PSI (پوند بر اینچ مربع) مقدار فشاری است که زودپز شما می‌تواند با آن غذا بپزد. استاندارد غیررسمی ‌برای پخت و پز تحت فشار 15 PSI است. در حالت ایده‌آل، بهتر است زودپزی را خریداری کنید که تا 15 PSI داشته باشد. زودپزی بیشتر از این مقدار وجود ندارد. اکثر زودپزهای غیربرقی به این سطح می‌رسند، اما بسیاری از زودپزهای برقی فقط تا 10 یا 12 PSI دارند.

مواد زودپز

زودپزها معمولاً از دو ماده اولیه ساخته می‌شوند که عبارتند از: استیل ضد زنگ و آلومینیوم.

زودپزهای استیل ضد زنگ گران‌تر و سنگین‌تر هستند، اما دوام بالاتری دارند. مدل‌های آلومینیومی‌ سبک وزن بوده و قیمت پایین‌تری دارند، اما مواد ضعیف‌تر طول عمر کمتری به آن‌ها می‌دهد. اگرچه استیل ضد زنگ به طور گسترده‌ای به عنوان مدل برتر در نظر گرفته می‌شود، آلومینیوم پخت یکنواخت‌تری دارد. بسیاری از مدل‌های استیل ضد زنگ دارای پایه‌های لایه‌بندی‌شده هستند تا تفاوت را جبران کنند، بنابراین اگر از استیل ضد زنگ استفاده می‌کنید، به دنبال مدلی باشید که این ویژگی را داشته باشد.

همچنین ممکن است گه‌گاه با یک زودپز نچسب مواجه شوید. با این حال، باید بیشتر مراقب این ماده باشید، زیرا اگر به درستی از آن مراقبت نشود، ممکن است خراشیده شوند.

قابلیت‌های بیشتر زودپز

امروزه زودپزها با بسیاری از تنظیمات دیگر عرضه می‌شوند. در واقع، بسیاری از آن‌ها به عنوان مولتی پز شناخته می‌شوند. قبل از خرید زودپز، تمام تنظیمات مختلف را در نظر بگیرید. برخی از مدل‌ها قابلیت‌هایی مانند برنامه‌های هوشمندی که برای پخت کامل انواع گوشت و مرغ، فرنی و بلغور جو دوسر، غلات، لوبیا، عدس و فلفل، سوپ، خورشت، کیک، تخم‌مرغ و ماست خانگی طراحی شده‌اند را ارائه می‌کنند. این احتمال وجود دارد که شما نیازی به یک زودپز با 10 گزینه مختلف آشپزی نداشته باشید، بنابراین برای صرفه جویی در هزینه، مدل اولیه‌تری را انتخاب کنید.

ایمنی زودپز

سال‌ها پیش، زودپزها شهرت بدی از نظر ایمنی داشتند زیرا درب آن‌ها قبل از آزاد شدن فشار، نسبتاً آسان برداشته می‌شد که خطر سوختگی و انفجار را به همراه داشت.

برای جلوگیری از این مشکلات، مدل‌های برقی مدرن به ویژگی‌ ایمنی داخلی مجهز شده‌اند که از رها کردن درب در حالی که فشار هنوز بالاست، جلوگیری می‌کند. هر زودپزی که خریداری می‌کنید باید درب محکم داشته باشد. همچنین دارای دسته‌های مقاومی ‌باشد که به راحتی در دست گرفته می‌شود و خطر افتادن در اثر شکسته شدن درب وجود ندارد. 

زودپز شما باید دارای تنظیم کننده‌های دقیق فشار دریچه باشد که اطمینان حاصل کند که بخار کافی آزاد می‌شود و فشار داخلی را در حین پخت و پز تنظیم می‌کند. همچنین به دنبال یک زودپز با قابلیت قفل کردن درب بگردید زیرا اگر درب زودپز را در حین پخت بردارید، با سوختگی ناشی از پاشیده شدن غذا و بخار مواجه خواهید شد. 

با وجود تمام ویژگی‌های امنیتی، هنوز مهم است که با احتیاط از زودپز خود استفاده کنید. همیشه دستورالعمل‌های سازنده را برای پر کردن، تمیز کردن و نگهداری از دستگاه خود به طور کامل دنبال کنید. چند نکته وجود دارد که باید در نظر داشته باشید:

1. زودپز را بیش از حد پر نکنید. اگر زودپز بیش از حد پر شود، دریچه‌های فشار شکن ممکن است مسدود شوند. دفترچه راهنمای زودپز نشان می‌دهد که چقدر پر کردن دستگاه بی‌خطر است.

2. زودپز را تمیز نگه دارید. پس از استفاده از زودپز، مطمئن شوید که واشر و شیرهای فشار را به طور کامل تمیز کرده‌اید. اگر چیزی آن‌ها را مسدود کند، زودپز به درستی کار نمی‌کند. قبل از اینکه دوباره از زودپز استفاده کنید، این قطعات را بررسی کنید تا مطمئن شوید که تمیز هستند و مسدود نشده‌اند.

3. مطمئن شوید که درب زودپز قفل است. اگر درب وسیله در جای خود قفل نشده باشد، نباید از زودپز استفاده کنید. باید هر بار بررسی کنید تا مطمئن شوید که درب به درستی قفل شده است.

4. هرگز به زور درب زودپز را باز نکنید. تا زمانی که فشار پایین نیاید، نباید قادر باشید که درب زودپز را بردارید. اما اگر به زور درپوش را فشار دهید، ممکن است در حالی که محتویات هنوز تحت فشار هستند جدا شده و جریانی از غذای داغ را به طرف صورت شما پرتاب کند. درب زودپز را تا وقتی که به راحتی بچرخد باز نکنید.

5. قطعات را در صورت نیاز تعویض کنید. شیرهای زودپز و واشرها به مرور زمان فرسوده می‌شوند و نیاز به تعویض دارند. دفترچه راهنمای شما باید دستورالعمل‌هایی در مورد اینکه چند وقت یکبار باید قطعات را تعویض کنید، داشته باشد. با این حال، اگر مشاهده کردید که هر یک از قطعات ترک خورده و فرسوده یا نرم و چسبنده به نظر می‌رسد، باید فورا آن را تعویض کنید. همچنین اگر در حین استفاده از زودپز مشاهده کردید بخار از لبه‌ها بیرون می‌زند، باید واشر را تعویض کنید.

برندهای ارائه دهنده زودپز

برخی برندهای ارائه دهنده زودپز که می‌توانید در بازار ایران پیدا کنید عبارتند از:

زودپز جی پاس

جی پاس یکی از شرکت‌های معتبر تولیدکننده لوازم برقی خانگی در جهان است. زودپز برقی جی پاس معروف‌ترین محصول این برند است؛ به طوری که بسیاری از افراد زودپز برقی را با نام جی پاس می‌شناسند. جنس زودپزهای برقی جی پاس از استیل ضد زنگ بوده و بسیار باکیفیت و بادوام هستند. زودپز برقی جی پاس در انواع مدل‌ها در بازار موجود است. 

زودپز دسینی

دسینی برخلاف باور بسیاری از مردم که آن را یک برند ایتالیایی می‌دانند، یک شرکت ایرانی است که محصولاتش را در چین تولید می‌کند. محصولات این شرکت از کیفیت خوب و قابل قبولی برخوردارند و قیمت نسبتاً مقرون به صرفه آن‌ها باعث شده است که بسیاری از خریداران از محصولات این شرکت راضی باشند. زودپز دسینی یکی از محصولات پرطرفدار این برند است که در انواع مدل‌ها به بازار عرضه می‌شود.

زودپز فلر

زودپز فلر یک محصول بسیار خوب و باکیفیت از برند معتبر آلمانی فلر است. فلر انواع مدل‌های زودپز و مولتی پز که قابلیت پخت کیک، آبگوشت، انواع خورشت، تهیه ماست و بسیاری کارهای دیگر دارند را تولید می‌کند. شما می‌توانید انواع زودپز-مولتی پزهای فلر را خریداری کرده و از قابلیت‌ها و کیفیت بالای آن‌ها لذت ببرید. 

زودپز‌هاردستون

هاردستون یک شرکت معروف بین‌المللی است که محصولات مختلف را از تولیدکنندگان گوناگون خریداری کرده و آن‌ها را با نام برند ‌هاردستون به فروش می‌رساند اما چیزی که باعث اعتبار و شهرت ‌هاردستون شده است، سخت‌گیری‌هایی است که هنگام انتخاب محصولات از تولیدکنندگان به عمل می‌آورد. بر این اساس زودپز‌ هاردستون یکی از محصولات خوب و باکیفیتی است که در انواع مدل‌های مختلف در بازار موجود بوده و می‌توانید با توجه به نیازهای خود آن‌ها را خریداری کنید.

زودپز بایترون

بایترون نام یک برند معروف آمریکایی است که در سال 1955 آغاز به کار کرده و اعتبار بسیار بالایی در سطح بین‌المللی کسب کرده است. امروزه محصولات بایترون در کشورهای مختلف دنیا تولید شده و از کیفیت بسیار بالایی برخوردارند. زودپزهای بایترون از جمله محصولات پرطرفدار این شرکت هستند که انواع مختلف آن در بازار ایران موجود هستند.

سخن پایانی

زودپز یک وسیله بسیار کاربردی در منزل است که وجود آن برای خانواده‌های پرمشغله امروزی یک نعمت محسوب می‌شود. با استفاده از دیگ زودپز هیچ نگرانی بابت سوختن غذای خود ندارید و می‌توانید یک غذای خوش مزه و لذیذ را در کمترین زمان ممکن طبخ کنید. زودپزهای برقی حتی قابلیت‌های بسیار بیشتری داشته و می‌توانید از آن‌ها به عنوان پلوپز، آرام‌پز، ماست‌ساز، کیک‌پز و بسیاری کاربردهای دیگر استفاده کنید. چه یک زودپز برقی همه کاره و تایمردار را ترجیح دهید یا زودپزی که روی اجاق گاز قرار می‌گیرد و شما کنترل دمای آن را در اختیار دارید، زودپز می‌تواند در آسان‌تر کردن کارهای پخت و پز منزل به شما کمک بسیار زیادی کند.

منابع: + + + +